Hoefbevangenheid

Wat is hoefbevangenheid?

Hoefbevangenheid, ook wel laminitis genaamd, is een ontsteking aan de lamellen in de voet van het paard. De lamellen zijn kleine orgaantjes die de hoefwand aan het hoefbeen verbinden. De aandoening is zeer pijnlijk voor paarden en komt meestal aan meerdere voeten tegelijk voor. In hele ernstige gevallen zijn de lamellen van de hoef zó beschadigd, dat het hoefbeen los van de hoefwand komt. Hierdoor verzakt de punt van het hoefbeen naar beneden, richting de zool. Als deze situatie niet behandeld wordt, kan de punt van het hoefbeen door de hoefzool steken en helaas is uw paard dan niet meer te redden. Het is van het grootste belang dat een hoefbevangen paard zo snel mogelijk behandeld wordt om verzakking van het hoefbeen te voorkomen.

Waardoor ontstaat hoefbevangenheid?

Hoefbevangenheid ontstaat bijna altijd als gevolg van een onderliggende metabole aandoening, waarbij de hormoon huishouding een rol speelt. De bekendste voorbeelden zijn: PPID ofwel de ziekte van Cushing en equine metabolic syndrome (EMS). EMS komt veel voor bij de sobere rassen, zoals Shetlanders, Haflingers, Fjorden en Tinkers.

De belangrijkste oorzaak daarnaast, is vaak te vinden in het dieet. Het ineens veel voeren van suikers kan hoefbevangenheid veroorzaken! Denk daarbij aan voorjaarsgras, waarin het fructaan (=suiker) gehalte hoog is, veel krachtvoer en/of haver voeren (zetmeel = ook suiker!). Maar ook een overdaad aan lekkernijen,  zoals het overmatig voeren van appels of snoepjes kan hoefbevangenheid veroorzaken.

Tip: Is uw paard of pony gevoelig voor hoefbevangenheid? Download dan de fructaanindex-app voor op uw telefoon. Zo kunt u uw paard alleen op de weide laten als het fructaan-gehalte in het gras laag is, om zo het risico op hoefbevangenheid te beperken.

Andere bekende oorzaken van hoefbevangenheid zijn het langdurig gebruik van bepaalde medicijnen, de aanwezigheid van bepaalde ziekten waarbij toxines vrijkomen en in het bloed worden opgenomen (denk aan ernstige diarree en een merrie die aan de nageboorte blijft staan), of overbelasting van de voeten door bijvoorbeeld kreupelheid aan een ander been.

Hoe herken ik hoefbevangenheid?

 

Hoefbevangenheid is een zeer pijnlijke aandoening, waardoor de meeste paarden kreupel zullen lopen, daarnaast zijn er nog andere verschijnselen die kunnen optreden bij hoefbevangenheid:

  • Het paard loopt 'op eieren': hij heeft een stramme, stijve gang.
  • Het paard loopt meestal iets minder kreupel op zachte bodems dan op harde ondergronden.
  • Uw paard probeert de voeten te ontlasten door wat naar achter te gaan leunen, of door de voeten om en om te belasten.
  • Één of meerder voeten van uw paard zijn warm
  • Aan één of meerdere benen van uw paard voelen we 'pulsatie': het kloppen van een bloedvat aan de onderbenen.
  • Soms heeft het paard zo veel pijn aan zijn voeten dat hij liever gaat liggen.

Wij kunnen aan de hand van de verschijnselen vaak uitmaken of uw paard hoefbevangen is, of een ander probleem aan de ondervoet heeft.

 

Mijn paard is hoefbevangen geworden! Wat nu?

Bel zo snel mogelijk één van ons, zodat we een ontstekingsremmende behandeling in kunnen zetten. In de acute fase, zullen wij veelal gebruik maken van een combinatie van medicijnen waarbij  ontstekingsremmers en pijnstillers de belangrijkste zijn. Daarnaast kan het nuttig zijn om bloedverdunners en/of vaatverwijders in te zetten. Op deze manier hopen we dat uw paard zo snel mogelijk weer comfortabel is en het risico op complicaties kleiner wordt.

Als we de acute fase door zijn, is het belangrijk de oorzaak van de hoefbevangenheid te achterhalen. Soms is deze duidelijk, bijvoorbeeld als uw paard ontsnapt is en de hele voervoorraad heeft opgegeten. Soms is de oorzaak echter niet duidelijk en komt de diagnose hoefbevangenheid totaal onverwacht. Het kan dan nuttig zijn om een bloedonderzoek uit te voeren. Daarnaast zullen we het rantsoen van het paard goed moeten bekijken en eventueel moeten veranderen.

Ook is het belangrijk dat in sommige gevallen een röntgenfoto wordt gemaakt van de voeten van uw paard. Hiermee kunnen we beoordelen hoe sterk de verbinding tussen de hoornwand en hoefbeen nog is. Op deze manier kunnen we ook bepalen of aangepast hoefbeslag een behandeloptie zou kunnen zijn voor uw paard. Zeker als uw paard al vaker hoefbevangen is geweest, of chronisch hoefbevangen is, kan röntgen onderzoek nuttige informatie opleveren.

Tip: Dit kunt u zelf doen om uw hoefbevangen paard te ondersteunen!

Tot de dierenarts bij uw paard is gearriveerd, kunt u alvast de pijn bij uw paard wat verlichten indien u vermoed dat uw paard hoefbevangen is:

  • Koel de voeten van uw paard met koud water
  • Laat uw paard op een koele, zachte ondergrond stilstaan. Een modderige paddock is hiervoor uitermate geschikt!

Als de behandeling van uw paard is opgestart zijn er nog andere belangrijke maatregelen die u moet treffen:

  • Haal uw paard direct van de weide af!
    • Download de fructaan-app om te beoordelen op welke dagen toekomstige weidegang verantwoord is.
    • Vaak is het fructaangehalte in het gras ' s middags lager dan 's ochtends, als uw paard in de toekomst weer mag grazen, zet hem dan 's middags in de wei en maar heel kort!
    • Lang of kort gras maakt niet uit, de meeste fructanen bevinden zich in de basis van de grasspriet!
  • Stop voorlopig even met het voeren van krachtvoer. Als u in de toekomst weer aanvullend voer wilt geven, geef dan een voer dat laag is in suikers en eiwitten. Vezelrijke producten, eventueel met toegevoegde oliën, vormen een goede basis.
  • Vervang rijk/luxe hooi of kuil door graszaadhooi
  • Week het hooi van uw paard tenminste 6 uur in schoon water: hierdoor worden zoveel mogelijk voedingsstoffen uit het hooi onttrokken. Zo kunt u uw paard toch lekker voeren, maar met een laag risico op hoefbevangenheid.

We helpen u graag bij het opstellen van een uitgebalanceerd dieet voor paarden met een verhoogde kans op hoefbevangenheid.

Wat is de toekomst van mijn hoefbevangen paard?

Acute hoefbevangenheid is in principe volledig te genezen met medicatie. Wel is het belangrijk om te beseffen dat als een paard eenmaal hoefbevangen is geweest, hij altijd een verhoogd risico heeft dit weer te krijgen. Daarom zult u bepaalde management maatregelen, zoals hier boven beschreven, voor altijd moeten volhouden.

Ook een chronisch hoefbevangen paard is in veel gevallen goed comfortabel te houden. Soms gebruiken we hier medicatie voor, soms kan aangepast hoefbeslag een uitkomst bieden.

In hele ernstige gevallen, waarbij bijvoorbeeld het hoefbeen ernstig verzakt is, of het paard toch altijd pijn lijdt, kan het beter zijn om uw paard te laten euthanaseren.

Wij begeleiden u graag naar de juiste oplossing voor uw paard. U kunt ons altijd bellen voor advies.