Luchtweg aandoeningen

Luchtwegproblemen

Luchtwegproblemen

Het ademhalingsstelsel van het paard begint bij de neus, waarna de lucht via de keel in de luchtpijp komt. De luchtpijp vertakt zich in twee hoofdtakken, bronchiën. Vanuit deze twee hoofdtakken splitsen de bronchiën steeds meer en worden ze steeds smaller, tot ze aan het eind uitmonden in de longblaasjes, alveoli genoemd. In die longblaasjes vindt de gasuitwisseling plaats. Het zuurstof uit de verse lucht komt daar in het bloed terecht, en de koolstofdioxide (afvalproduct van het lichaam) komt daar weer in de longblaasjes. Dit afvalproduct wordt weer uitgeademd. De bronchiën zijn dus een soort snelwegen naar de longblaasjes. Bij luchtwegproblemen vernauwen deze 'snelwegen' vaak of wordt er teveel (taai) slijm gevormd, waardoor de toevoer naar de longblaasjes bemoeilijkt wordt en de gasuitwisseling minder efficiënt verloopt. Hierdoor kan uw paard benauwd worden. Bovendien zitten er in de keel, luchtpijp en longvliezen hoestreceptoren. Als deze geactiveerd worden bij irritatie, bijvoorbeeld door stof, slijm of beschadigingen in het slijmvlies van de bronchiën, zal het paard gaan hoesten. Bij irritatie van de luchtwegen wordt er ook vaak veel slijm geproduceerd. Dit is een natuurlijke afweerreactie van het lichaam. Het lichaam probeert namelijk de irritatieprikkel buiten het slijmvlies van de longen te houden en deze via slijm af te voeren naar buiten (via de neus). Dit extra slijm kunnen we vinden als 'snot' aan de neus van uw paard.

Waardoor ontstaan luchtwegproblemen?

Er zijn vele oorzaken denkbaar voor luchtwegproblemen. Bovendien kunnen sommige luchtwegproblemen tegelijker tijd aanwezig zijn, of zich in een andere vorm compliceren. Hieronder volgen de meest voorkomende luchtwegproblemen bij het paard.

Stofirritatie

De luchtwegen worden overmatig geprikkeld door stof of ammoniak en gaan meer slijm produceren. Dit slijm wordt door het hoesten weer afgevoerd naar buiten. U kunt hoest en een snotneus waarnemen bij uw paard.

RAO (Recurrent Airway Obstruction)

Bij RAO is er meestal sprake van een overgevoeligheidsreactie op stof. In stof kunnen sporen van schimmels of bacteriën zitten. Maar ook pollen van bomen en bloeiende planten kunnen deze overgevoeligheidsreactie teweeg brengen. Waarop uw paard precies overgevoelig reageert is soms maar moeilijk te achterhalen. Soms ontstaan de problemen bij het openen van een nieuw pak hooi. Of treden de verschijnselen elk jaar in de zelfde maand op, dit kan een indicatie zijn               voor het veroorzakende stofdeeltje. Maar, de verschijnselen zijn moeilijk te voorkomen. Het ziektebeeld dat ontstaat lijkt op dat van astma en/of bronchitis bij de mens. De overgevoeligheidsreactie lijkt op astma. De gevolgen, namelijk een overproductie van slijm en het vernauwen van de bronchiën, lijkt op bronchitis. Bij RAO zijn paarden vaak erg benauwd, doordat lucht maar moeilijk in de longblaasjes kan komen. De bronchiën zitten vol met slijm (obstructie) en zijn te smal geworden. De paarden hoesten en ademen te snel. Soms komt het voor dat een paard meerdere malen per jaar een dergelijke RAO-aanval krijgt. Elke keer opnieuw is het belangrijk om zo snel mogelijk de dierenarts te bellen. Als de overgevoeligheidsreactie niet snel onder controle komt, kan het paard namelijk dampig worden.

COPD en dampigheid

Als uw paard langere tijd luchtwegproblemen heeft, kan het zijn dat er onherstelbare schade ontstaat aan de longen. Vooral bij aandoeningen waarbij bronchitis een rol speelt, kunnen longblaasjes makkelijk beschadigen doordat de druk in de blaasjes te hoog wordt. Vergelijk het met uitademen door een rietje, dat is hartstikke lastig. Het paard kan wel herstellen van de schade aan de longblaasjes, maar vaak gaat dit gepaard met de vorming van littekenweefsel. Dit littekenweefsel zorgt ervoor dat de longen veel stugger worden, waardoor de hoog nodige elasticiteit afneemt. Hierdoor wordt het ademen voor uw paard zwaarder. Bij COPD hebben paarden een verminderde elasticiteit van de longen. Deze paarden moeten hun 'best' doen om te ademen, terwijl dit bij gezonde paarden een vrij onbewust proces is. Het uithoudingsvermogen is vaak verminderd en zware arbeid is moeilijk. Zo'n paard noemen we dampig. Helaas is dit proces niet terug te draaien. Wel is het belangrijk om een dampig paard goed te begeleiden. COPD kan namelijk verergeren naar longemfyseem, als de oorzaak van het ontstaan van de COPD niet wordt opgelost. Bij longemfyseem klappen de longblaasjes helemaal kapot en komt er lucht 'vrij' in de longen. Dit is een zeer ernstige aandoening waarbij paarden ontzettend benauwd zijn en waarvan zij niet kunnen herstellen. Dus wees het voor!

Luchtweginfecties

Luchtweginfecties kunnen ontstaan in de voorste luchtwegen, maar ook in de diepere luchtwegen, zoals de longen. De luchtwegen zijn normaal gezien goed beschermd tegen bacteriën en virussen door een slijmlaagje en trilhaartjes die al het vuil weer naar buiten brengen. Luchtweginfecties worden meestal veroorzaakt door virussen. Die virussen (bijvoorbeeld het influenzavirus) maken de trilharen kapot. Dit geeft irritatie en weefselschade, bovendien kan het slijm met andere vuildeeltjes niet goed worden afgevoerd bij het ontbreken van de trilharen. Hierdoor ontstaat een perfecte voedingsbodem voor bacteriën, die een ernstige ontsteking kunnen veroorzaken. Het immuunsysteem van de longen wordt nu natuurlijk extra geactiveerd, waardoor paarden die normaal niet gevoelig zijn voor stof er nu overgevoelig op reageren. Paarden met een ontsteking aan de luchtwegen, zijn vaak erg ziek. Ze zijn benauwd, hoesten, hebben neusuitvloeiing en koorts. Als virussen of bacteriën te lang onbehandeld hun gang kunnen gaan, kan bovendien onherstelbare schade optreden aan de longen.

Longwormen

Gelukkig zien we niet vaak problemen met longwormen, behalve als er paarden samen zijn gehuisvest met ezels. Ezels dragen de longwormen vaak bij zich, maar worden er zelf niet ziek van. Ze scheiden echter wel eitjes van de worm uit, die het paard vervolgens opeet. De larve die uit het eitje komt, maakt een soort trektocht door het lichaam van het paard, totdat deze in de longblaasjes en bronchiën van de longen komt. Hier veroorzaken de wormen irritatie en schade, waardoor het paard gaat hoesten, meer slijm maakt en bronchitis krijgt. In ernstige gevallen kan het paard een longontsteking krijgen, omdat bacteriën de ontsteking verergeren.

Wanneer moet ik de dierenarts bellen?

Elk paard hoest wel eens, dit is normaal. Maar wanneer uw paard meer dan eens hoest, benauwd lijkt of sneller staat te ademen moet u zeker de dierenarts bellen. De volgende verschijnselen zijn reden tot zorg:

  • Witte, gele of groene dikke neusuitvloeiing (helder doorzichtig dun kan normaal zijn)
  • Aanhoudend hoesten
  • Benauwdheid: het paard moet zichtbaar moeite doen om te ademen. Vaak ziet u zijn buik overdreven op en neer gaan en de neus van het paard staat ver open.
  • Versneld ademen. Let op: een gezond paard ademt in rust maar 8-14 keer per minuut!
  • Koorts: de normale temperatuur van een paard is gemiddeld 37,4-38 ° Bij een temperatuur van 38,2 °C maken we ons nog niet direct zorgen, maar vanaf 38,5 °C wel.

Wacht bij ademhalingsproblemen niet te lang. Het voelt zeer onprettig voor het paard en in de meeste gevallen zijn de klachten van uw paard goed te verlichten. Helaas kunnen luchtwegproblemen van paarden makkelijk chronisch worden, waarna het paard dampig blijft. Nog een reden om snel te handelen!

De dierenarts zal u in de meeste gevallen medicijnen geven om de klachten van uw paard te helpen verminderen. Soms is echter niet duidelijk waar de klachten vandaan komen en kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Denk dan bijvoorbeeld aan bloedonderzoek, of scopie van luchtwegen. Bij een scopie wordt er een slangetje met een mini-camera naar binnengebracht, waardoor de luchtwegen in beeld kunnen worden gebracht. Daarnaast kan een longspoeling erg nuttige informatie verschaffen. Hierbij wordt er een klein beetje steriele vloeistof in de longen gebracht, die vervolgens ook weer wordt teruggezogen. In deze vloeistof zit nu slijm en cellen en mogelijk ook bacteriën (indien aanwezig) gemengd. Na onderzoek in het laboratorium, kan een gericht behandelplan worden opgestart voor uw paard.

 

Wat kunt u zelf doen om de klachten van uw paard te verlichten?

Naast de behandeling die de dierenarts inzet, is het belangrijk de oorzaak van de luchtwegirritatie weg te nemen. Dit kunt u zelf doen door verdere irritatieprikkels te beperken. Stof en ammoniak zijn twee hele belangrijke veroorzakers van luchtweg irritatie (ook bij gezonde paarden!).

Hieronder volgen wat tips om stof en ammoniak te beperken:

  • Maak het hooi nat voordat u het voert
  • Zorg voor een stofvrije bodembedekker: bijvoorbeeld zaagsel of vlas in plaats van stro.
  • Mest minimaal 1 x per dag de stal uit, vooral uit natte urine plekken komt veel ammoniak vrij.
  • Zorg dat uw paard niet in de stal is tijdens het uitmesten en opstrooien. Wacht een half uur met het terugzetten van uw paard tot het stof weer neergedwarreld is.
  • Ga bij aanhoudende droogte niet in een stoffige bak rijden. Maak liever een ontspannende stap-rit in het bos.
  • Laat het paard zo veel mogelijk in de frisse buitenlucht
  • Ventileer uw stal goed, maar probeer tocht te voorkomen.

Zoals gezegd kan irritatie van de luchtwegen ook veroorzaakt worden door virussen, bacteriën of parasieten. Tegen sommigen kunt u, uw paard beschermen. Laat uw paard daarom jaarlijks vaccineren tegen influenza en overweeg om uw paard ook te laten in enten tegen rhinopneumonie. Let op! Deze vaccinatie moet elk half jaar worden toegediend en is alleen zinnig als alle paarden bij u op stal gevaccineerd zijn.

Laat een benauwd of hoestend paard niet zwaar werken. Hiermee werkt u de benauwdheid in de hand en kunnen de klachten zelfs verergeren. Een rustig stapritje kan uw paard wel helpen het overtollige slijm af te voeren.